Sümela (Meryemana Manastırı) :
Trabzon'un Maçka ilçesinin güneyinde Karadağın bir tepesinin
yamacına yapılmış olan bu manastıra halk tarafından Meryemana
manastırı söylenir. Meryem(panaghia) adına kurulan bu manastırın,
gerekçe "SUMELA" adının esasını, kara-siyah karanlık anlamına gelen
Melas kelimesinden aldığı söylenir. Semavi Eyice'ye göre;"evvelce
burada saygı gören siyah Meryem tasvirinden Sumela adını aldığı ve
bu dağın adıda manastırdan dolayı Oros Mela-karadağ olduğu"kabul
edilir.
Sumela Manastırının kuruluşu efsaneye göre: iki Atina'lı Barbabas
ile yeğeni Sophronios rüyalarında Hz.Meryem'i görmüşler, rüyada
Meryem onlara bir manastır yaptırmalarını ve yerini, nasıl
gideceklerini tarif etmiştir.
Bunlar St.Luka!nın yaptığı rivayet olunan tabloyu da beraberlerinde
alarak yola çıkıyorlar, deniz yoluyla Trabzon'a gelip, karadağın
sarp yamacında kiliseyi kurmak için karar kılıyorlar ve Theodosios
devrinde (375-395)ilk kaya kilisesini kurarlar. Bu tarih, tesisn
kesin kuruluş tarihi değilse de bahsedilen tarihler arasında
yapıldığı sanılıyor. Bazı araştırmacılara görede burası M.S.385
yılında bazılarına göre ise 472 yılında yapıldığı belirtilmektedir.
Bu tarihler ve efsaneler bir tarafa bırakılacak olursa, manastırın
tarihini Trabzon komnenosları devrinden sonra incelemek mümkündür.
Trabzon komnenoslarından III.Alexios burasını yeni bir tesis halinde
1360 yılında inşa ettirerek 17 metre yüksekliğinde, 40 metre
uzunluğunda, 14 metre ğenişliğinde 72 odalı bir tesis yaptırmıştır.
Trabzon kralları bu manastıra vermiş oldukları hediye ve haklarla,
halkın desteğini sağlamışlardır.
Trabzon, Türkler tarafından alındıktan sonra, Osmanlı sultanlarıbu
manastırın haklarına dokunmamışlardır. Manastıra Yavuz I.Selim
(1512-1520) iki şamdan armağan etmiştir. Ayrıca Trabzon fatihi II.Mehmed'in
de manastırın haklarını tanıdığını bildiren bir fermanı muhafaza
ediliyordu.Yine Sultan I.Beyazıt, I.Selim, II.Selim, III.Murat,
İbrahim, IV.Mehmet, II.Süleyman, Mustafa ve III.Ahmet tarafından
verilmiş fermanların bulunduğu bildirilmektedir.
1962 yılında merdivenleri ile kapısı tamir ettirilerek turistlerin
ziyaretine elverişli bir duruma getirilmiş olan görkemli yapı
görenlerin hayranlığını uyandırmaktadır.1972 yılında ise örenyeri
olarak ziyarete açılan yapı'ya orman içersinden 25-30 dakikalık bir
patıka yolla ulaşılabilindiği gibi manastırın 200 metrelik yakınına
küçük vasıtalarla da ulaşılabilir.
Manastırın bulunduğu alan Orman Bakanlığınca Milli Parklar statüsüne
alınmış olup Kültür Bakanlığınca da aslına uygun olarak onarımı
devam etmektedir.
Trabzon'un turizminde önemli bir yer tutan Sumela Manastırını kente
gelen her bireyin mutlaka gezmesi gereklidir.
GERİ |
