BİRİNCİ
DÜNYA HARBİ ESNASINDA ÇANAKKALE CEPHESİNDE OSMANLI- ALMAN
ASKERİ İTTİFAKI ve
--------------------------------------------------------------------------------
I. BİRİNCİ DÜNYA HARBİ ÖNCESİNE GENEL BİR BAKIŞ
I.I. AVRUPA'DAKİ GELİŞMELER
Türk Tarihinin dönüm noktalarından biri olan Birinci Dünya
Harbi , XIX. yüzyıl başından itibaren Avrupa'da meydana gelen
çeşitli değişimlerin bir neticesidir.
Fransız İhtilâli ile ortaya çıkan çeşitli siyasî fikir
akımları Avrupa'da yayılarak gelişmeler göstermiş ve zamanla
Avrupa'nın çehresini değiştirmiştir. En etkili fikir
akımlarından biri Fransız İhtilâli ile canlanan milliyetçilik
akımı olmuş bu da ulusal devlet sisteminin ortaya çıkmasını
sağlamıştır. Bu sayede milli birliklerini çeşitli aşamalar
sonucu kurmaya başlayan Avrupa Devletleri , kendi milli
çıkarlarına göre hareket etmeye başlamışlardır. Bu da
emperyalizm akımı ile güç kazanıp zamanla sömürgeciliğe
dönüşmüştür. Sömürgecilik ile yayılmaya başlayan Avrupa
Devletleri arasında ekonomik ve stratejik çıkarlar sağlama
mücadelesi de böylece başlamıştır.
Sonuç olarak 1871 - 1914 yılları arasındaki siyasî ve
diplomatik gelişmeler Birinci Dünya Harbi'ne neden olmuştur.
Bu dönemi incelediğimizde üç ana kısma bölündüğünü
görmekteyiz. Bu kısımlar ana hatlarıyla :
• Avrupa'da Alman Üstünlüğü( 1871 - 1890 )
Almanya'nın siyasî birliğini kurduktan sonra başbakanı olan
Bismarck'ın izlediği siyaset, Almanya'nın kesin bir üstünlük
kazanmasını ve bunun sonucu olarak Üçlü İttifâk'ın oluşmasını
sağlamıştır.
Bismarck'ın siyaseti iki ana kısımdan oluşuyordu. Bunlardan
ilki , daha yeni siyasi birliğini sağlamış olan Almanya'nın
güçlenmesi ve sağlam temellere dayanması için gerekli olan
zamanın kazanılması idi. Bu da ancak dış siyasette huzurun
yani barış ortamının sağlanması ile mümkündü.
İkinci kısımda ise 1870 -1871 Almanya - Fransa Harbi'nde,
Fransa'nın mağlubiyeti ile elinden çıkan Alsace ve Lorraine
gibi iki önemli toprağını geri almak isteyeceği düşüncesi ile
başlayabilecek olan savaşın engellenmesi idi. Bu da ancak
Fransa'nın intikam için ittifâk yapabileceği devletleri
Almanya'nın yanına çekerek yalnız bırakılması ile olabilirdi.
1890'da yeni imparator II. Wilhelm ile fikir çatışmaları
sonucu ayrıldığı başbakanlığı süresince izlediği siyaseti bir
dizi anlaşmalarla - bunlar Rusya ve Avusturya ile yapılmıştı -
perçinledi ve Almanya'nın üstünlüğünü sağladı.
• ¨ Avrupa'da Denge ( 1890 - 1904 )
Bismarck'ın başbakanlıktan ayrılmasıyla dış politikanın II.
Wilhelm'in eline geçmesi, Almanya'nın Avrupa'da üstünlüğünün
sona ermesine ve bir dengenin oluşmasına neden oldu. Dış
politikayı istediği gibi uygulayamayan II. Wilhelm,
Almanya'nın içinde bulunduğu İttifâk Devletleri'nin karşısına
İtilâf Devletleri olan Rusya, Fransa ve İngiltere bloğunun
oluşmasında etkili oldu. Üçlü İtilâf 1874 Fransız - Rus
ittifâkı , 1904 İngiliz - Fransız sömürge antlaşması ve 1907
İngiliz - Rus sömürge antlaşmalarıyla oluştu.
Blokların Çatışması ( 1904 - 1914 )
Üçlü İttifâk ve Üçlü İtilâf Devletleri'nin oluşmasıyla iki
bloğa bölünen Avrupa'da çatışmalar başlamıştı. Denizde ve
karada daha güçlü olan İtilâf Devletleri'ne karşı İttifâk
Devletleri silahlanma yoluna gidince iki blok arasında
silahlanma yarışı başlamış oldu. Bu yarış ile çatışmalar daha
da arttı ve sonuç olarak 28 Haziran 1914 günü Avusturya -
Macaristan Veliahtı'nın bir Sırplı tarafından öldürülmesi gibi
basit bir suikast olayı Birinci Dünya Harbi'nin başlamasına
neden oldu |
|
|
|